محمد صادق على خان

49

مخازن التعليم ( فارسى )

بسيار باشد محل سوم در تدبير مسافرى كه در سرما سفر كند هرگاه مسافر در راه سرما يابد خود را بجامهاى گرم بپوشد و دهن و بينى را نگاهدارد كه هواى سرد دفعة داخل نشود و اگر سرما در وى كار كرده باشد جلد خود را بجامه گرم بپوشاند و زود پيش آتش نرود بلكه بتدريج رود و دست پا را حركت دهد و بمالد و بروغن هاى گرم مانند زيت و سوسن و ياسمين چرب كند خصوصا هرگاه فلفل و عاقرقرحا و فرفيون و جندبيدستر و حلتيت در ان انداخته باشند و ضماد قنّه و سير حافظ فساد است و درين باب بهتر از قطران دوائى نيست و سير و جوز و خردل و غيره از اشيائ حاره بخورد و روغن گاو بسيار خوب است خصوصا وقتى كه بر آن شراب صرف بخورد و حلتيت با شراب نيز نافع است و بايد كه خالىشكم مسافرت نكند و بعوض آب شراب بخورد و صبر كند تا در معده قرار گيرد پستر سوار شود و پاى را بپائى تا به پشمى پيچيده بموزه فروكند و موزه چنان بايد كه در وى پائى توان جنبانيدن اگر دست و پائها بسبب سرما متورم شود شلغم و كرنب و انجير و بابونه در آب جوشانيده اطراف در آن نهند نافع بود و گفته‌اند بهترين علاج آنست كه اطراف را اندر برف گيرند تا سرما از وى بيرون آيد و اگر بسبب سرما رنگ اطراف بگردد و سياه و سبز شود بايد كه شرط زند و اطراف را در آب گرم نهند تا خون تمام برود و خودبخود بند شود پس گل ارمنى در سركه و آب حل كند و طلا نمايد و بعد آن به شراب نيمگرم يا از آب و سركه بشويد و مكرر چنين كند و اگر اطراف متعفن شوند نشان بد باشد جز آنكه جدا كند چاره نباشد تا عضو صحيح محفوظ ماند محل چهارم در تدبير نگاهداشتن رنگ روى هركه در سفر باشد ضرور است كه رنگ روئ آن متغير شود بايد كه چيزى لزج بر روى طلا كند مثل لعاب اسبغول و كتيرا و صمغ عربى و سفيدى تخم‌مرغ تا از اثر گرمى و سردى و غبار محفوظ ماند و نان خشك و نان ميده در آب خيسانيده طلا نمودن نيز مفيد بود و ماليدن موم روغن كه موم سفيد را در روغن چنبيلى گداخته مكرر از آب مىشويند نيز درين باب مفيد است